ZIĞINDERE
 
HARİTA FOTOGRAFLAR ANA SAYFA

 

Zığındere kumsalı GPS bilgisi: N40 derece 04.316' ve E026 derece 11.288'

1997 yazında , ilk defa bu muhteşem vadiye indiğimde çok hislendim. Yıllardır Çanakkale savaşları hakkında onlarca kitap okuduğum ve Seddülbahir’deki bütün çıkarma koylarını ve savaş alanlarını sık sık gezdiğim halde bir türlü fırsat bulup da Zığındere’ye gitmemiştim. Daha doğrusu nerede olduğunu tam kestiremiyordum.

Bu yaz ,bizim Abide Motel’e Jul Snelders ve Marc Colaes adlı iki Belçikalı araştırmacı geldi. Onlar beni Zığındere’ye götürdüler, ve aslında nekadar burnumun dibinde olduğunu gördüm. Buna rağmen neden bukadar zamandır bulamadığıma da çok şaşmadım, çünkü Zığındere vadisinin girişi oldukça gizliydi.

Abide Motel’den hareketle Seddülbahir köyünün içinden geçerek Lancashire Landing Cemetary’e gelin. Bu İngiliz mezarlığının önünden kuzeye doğru yaklaşık 2 Km. devam edin yolun geniş bir kavisle denizden uzaklaşıp sağa içeriye doğru kıvrıldığı köşede sol tarafda (deniz yönünde)bir tarla var ve yol kenarında tek bir ağaç var (Pink Farm cemetary'den biraz evvel,eğer bu mezarlığa gelmişseniz geçtiniz demektir). Ancak bu tarlanın içine girdiğinizde denize doğru inen ve su hareketleriyle yarılmış iki tarafı gittikçe dikleşen bir traktör yolunun olduğunu görüyorsunuz. Bu yolu ana yoldan görmek mümkün değil, nitekim defalarca önünden geçtiğim halde bende bu girişi görmemiştim. Yaklaşık 15 dakika süren bir inişten sonra vadinin ağzına ,denizle birleştiği plaja varırsınız,. deniz seviyesine indiğinizde önce hemen sağ tarafınızda ki küçük girintiyi meşhur Zığındere vadisi ile karıştırabilirsiniz .Ancak bu çok kısa ve sağır bir vadidir ve hemen dik bir tabii duvarla son bulur. Zannediyorum burasının adı da zaten onun için Sağır dere.

Kumsaldan biraz yürüyünce geniş bir alana gelirsiniz. Burası 1915 de İngiliz kuvvetlerinin cepheyle olan ikmal yolunun başlangıcı olan Zığındere kumsalıdır. Ingilizler , bu kumsalda Gully Beach, onun devamı olan vadiye de Gully Ravine adını vermişler. Gully Beach’den denize baktığınızda bir ikmal gemisi kalıntısı görürsünüz. Burada 1915 yılındada mendirek olmadığından yanaşan ikmal gemileri hep tehlike altındaydılar. Vadinin başlangıcında bir kuyu dikkatinizi çekecektir. İçinde demir merdivenler de olan bu kuyunun kenarına biraz dikkatli baktığınızda “. RE 135 COMPANY “ yazısını okuyabilirsiniz. Bu kuyu 1915 yazında Hood taburundan Joseph Murray tarafından yapılmıştı. Denize arkanızı vererek kuyunun yanından sola baktığınızda gördüğünüz yamaçlarda 1915 yılında yüzlerce çadır vardı. İngiliz askerleri burada ,vadinin derinliklerindede olduğu gibi kamp yapıyorlardı. Sağlı sollu bu tepelerin üzerinde yeri biraz eşelerseniz, çadır kazıkları ,üzerinde SRD (Supply reserve Depot) yazılı rum şişesi kırıkları, köşeli sos şişeleri ve bira, şarap ve soda şişeleri parçaları bulabilirsiniz. Vadinin bu kısmı direk savaş alanı olmadığından bomba parçaları veya insan kemiği kalıntıları bulunmaz, ancak vadinin derinliklerine girdikçe ,bilhassa yaklaşık 3 km sonra cepheye yaklaştıkça bu tür kalıntılar bulma ihtimali artar.

Kumsaldan yaklaşık 1 km içerde yaklaşık 4-5 dönüm büyüklüğünde bir alana gelirsiniz Burası etrafı çam ağaçlarıyla çevrili ,iki yanından dere geçtiği için (şimdi kuru) ortası yüksek kalmış geniş bir çayır görünümündedir, çayırın hemen başlarında sağa, geriye ve yukarıya doğru çıkan bir yol görürsünüz. Eğer yolunuza devam etmek istemezde yeter derseniz bu yol sizi Pink farm ve 12 tree corpse mezarlıklarının da üzerinde bulunduğu ve vadiye girmek için daha önce terketmiş olduğunuz yola çıkarır. Bu meydanı geçtikten yaklaşık 1 km sonra yamaçlarda irili ufaklı dere yatağı oyuntularında İngilizlerin sargı yerlerinin bulunduğu bölgeye gelirsiniz. sağ tarafdaki yamaca çıkan şimdi çalı çırpı ile örtülü fakat zamanında İngilizlerin ZigZag yol dediği bir yol vardır ve bu yol meşhur 28 -30 Haziran Zığındere savaşlarının cereyan ettiği cepheye götürür. Bu bölgede geçtiğiniz yerlere dikkatli bakarsanız artık sadece çanak çömlek değil, kafatası ve kemik parçaları, kurşun ve bomba parçaları bulma olasılığınız artar. Artık yürüyüş zorlaşmaya başlar, yol kayalık olur, ağaç dalları yolunuzu kesmeye başlar, yamaçlar birbirine yanaşır ve bir müddet sonra cephenin İngiliz tarafının siper duvarları gözükür, bu duvarı aştığınızda ,önünüzde Türklerin cephe duvarını görürsünüz. .Siper duvarlarını geçtikten sonra yürüyüş zemini dikleşir, çalı çırpı artar. vadi daralmasına rağmen soldaki yamaçlar alçalır bu yamaçlara çıkıp kuzeye doğru ve denize paralel olarak yürürseniz, İngilizlerin savaş sırasında 5th Avenue adını verdikleri yola gelirsiniz Bu yol sizi Nuri yamut anıtına çıkarır. yamaçlara çıkmaz vadinin içinde doğru devam ederseniz, Türklerin sargı yerine gelirsiniz. Sargı yerini yaklaşık 1 km evvel üzerinde dalgalanan Türk bayrağından farkedebilirsiniz.

Bu yürüyüş ,günü birlik yapılabilecek, etrafınıza bakarak ve molalar vererek yürürseniz yaklaşık 4-5 saatinizi alacak ve her metresi dolu dolu tabiat ve tarih dolu olan bir yürüyüştür. Yaz aylarında yürüyorsanız,yanınıza bol su almayı ihmal etmeyin. Daha fazla bilgi almak ,katkıda bulunmak veya eleştiri yapmak istiyorsanız lütfen bana e-mail çekmekten kaçınmayın

28-30 Haziran ve 5 Temmuz Zığındere Savaşı

Bu cephede 87. ve 88. İngiliz Tugayları,28-30 Haziran günleri arasında 11. ve 7. tümenlerimizle çok kanlı bir savaş yapmış ve İngilizler Zığındere ile deniz arasındaki bölgeyi ele geçirmişlerdi .Vadinin Doğuya bakan karşı yamaçlarına hucum eden Hint tugayı, güçlükle durdurulabildi. İngilizlerin deniz tarafındaki bu başarısı Güney grup komutanı Weber Paşayı ümitsizliğe sevketmiş geri çekilme emri dahi verdirmişti. Ancak Harekat Şube sorumlusu Yüzbaşı Nihat bey Veber Paşayı aksine ikna etti. 1. Tümen cepheye sürüldü ve İngiliz ilerlemesi durduruldu.Sadece 28 Haziran günü kayıp bilançosu iki taraftanda yaklaşık 2000 askerdi.29 Haziran'da savaşlar devam etti, aynı gece 6.tümen takviyesi ile yapılan gece taarruzundada İngilizleri geri püskürtmek mümkün olmadı ve ağır kayıplar verildi. 30 Haziran sabahı Güney grubu sağ kanat komutanlıına yeni atanan Balkan savaşlarının tecrübeli komutanı Faik Paşa komutasındai 11ci,6cı ve 1ci tümenlere ilave olarak 1 alay ile taarruz yenilendi, siperler birkaç defa el değiştirdi ve hiç bir sonuç alınamadı,ne yazıkki kayıplarımız korkunç oldu.Birliklerin eridiğini nihayet görebilen ordu komutanı Kuzey grubundan 5ci tümen ile Asya grubundan 3cü tümeni bu cepheye getirdi ve yapılacak taarruzda 1.Kolordu komutanı M.Ali Paşa 'yı görevlendirdi ayrıca sağ kanattaki 1ci 6cı ve 11ci tümenleri de aynı komuta altına aldı.

M.Ali Paşa nın 5 temmuz'da yapacağı karşı taarruz aşağıdaki tertipdeydi. 3cü tümen Zığındere ile deniz arasında bulunacak, 5ci tümen Zığındere Doğusundan 5 Temmuz 03.45 de baskın tarzında taarruz edecek, 1ci,6cı ve 11ci tümenler mevzilerinde kalacak 4cü tümen Sarafim çiftliğinde ihtiyatı oluşturacaktı. Türk taarruzu planlandığı gibi 5 Temmuz 03.45 de başladı, İngilizlerin bir hafta içinde kuvvetlendirdiği mevzilere saldırdılar ancak İngilizlerin yoğun baraj ateşi altında tamamen eridiler.

Zığındere savaşı Çanakkale savaşları içinde en kanlısıdır ve 16000 askerimizin kaybına sebep olmuştur.