ANZAK KUVVETLERİNİN ARI BURNU ÇIKARMASI
 

 

Dokuzuncu Tümen, sorumluluk bölgesinin kuzey kesimi için 27. Piyade Alayını görevlendirmişti. Bu alayında büyük bir kısmı geri alınmış ancak 2. taburu kıyılar üzerine dağıtılmış bulunuyordu.

27 inci alayın komutanı Yarbay Şefik (Aker) adlı tecrübeli ,zeki ve enerjik bir subaydı. Alayın büyük kısmı Eceabat'ın batısındaki zeytinliklerle örtülü çevredeydi. 27,nci alayın 2 ci taburu kıyı gözetleme ve güvenliği için üç piyade bölüğünü kıyılar üzerine yerleştirmiş ve bir bölüğünü de ihtiyat olarak Kabatepe'nin 1.5 km doğusuna almıştı. Bu şekilde tabur Kabatepe'yi merkez alarak kuvvetlerini dağıtmış bulunuyordu. Tabur 22 Nisan'da bu görevi üslenmişti. Taburun ağır makinalı tüfeği yoktu.

Taburun bu yerleşme düzenindeki zayıf noktası çok geniş bir alana yayılmış olmasıydı. Bazı yerlerde mangalara kadar bölünmüştü. 2ci Taburun Arıburnu çevresindeki kuzey kanadı, 8inci bölüğün sorumluluğuna verilmişti. Bu bölüğün ana düzeni şöyle idi: 1inci takım kuzeyde ,Azmakdere ile Arıburnu arasında yer almıştı. Mangalarından birisini Azmakdere ağzına ve diğer mangasını Büyük Arıburnuna gözetleme postası olarak sürmüş, takımın ger kalanı Balıkçı damları yakınlarında topluca yerleşmişti

Anzac Koyu

2inci takım ise, Arıburnu ile Çakal dereye kadar uzayan nispeten dar bir kıyı kısmında görevlendirilmişti. Bu takım, bir mangasıyla büyük arıburnunun hemen güney parçasını ve diğer mangasıyla Küçük Arıburnunu gözetlemeye almış ve diğer mangasıyla Haintepe'ye (Plugge's Plateau)yerleşmişti.

Bölüğün 3cü Takımı ihtiyat olarak geri alınmıştı. Arıburnunun 2 km doğusundaki Boyun (Nek) noktasındaydı. Bölük komutanı da bu Takımın yanındaydı.2inci Taburun 7inci ve 6ıncı bölükleri merkezleri Kabatepe ve Çamtepe'de olmak üzere geniş kıyı şeritlerine yayılıp yerleşmişti.

27inci alayın 1inci ve 3üncü Taburları ile ağır makinalı tüfek bölüğü Eceabat'ın batısındaki zeytinliklerdeydi. Alay 24/25 Nisan gecesi geç vakitlerde tatbikatdan ordugaha yeni dönmüştü dolayısıyla askerler oldukça uykusuz ve yorgundu.

19uncu Tümen 1 taburu eksik olarak tümüyle Bigalı köyü dolayları ve Maltepe çevresinde Ordu ihtiyatı olarak tutulmaktaydı.Bu Tümenin komutanı Yarbay Mustafa Kemal idi. 5inci Kolordu komutanı Liman Von Sanders sabit bir fikirle çıkartmayı Saros ve Anadolu yakasından beklediği için kendisi Bolayır yakınlarındaki karargahındaydı

24 Nisan sabahı saat 1400 de Mondros'tan hareket eden Anzak kolordusu ile yüklü konvoy ve 2inci filo, İmroz adası perdesinde gece karanlığını bekleyerek 25 Nisan sabahı saat 0130'da Arıburnu kıyılarından ortalama 9 km batıdaki bir buluşma noktasına geldiler. Asker uyandırılarak sıcak yemek verildi. Queen , London ve Prince of Wales gemileri ilk hucuma katılacak olan 1inci Avustralya Tümeni üçüncü Tugaya bağlı 1500 askeri taşıyordu. Askerler saat 0300 sularında 48 flikaya bindirildi. Bu flikalar 12 istimbot tarafından çekilerek Kabatepe yönüne döğru hareket ettiler. Hedefleri Kabatepeye çıkıp, Kocaçimen Tepe ve Conk Bayırını aynı gün ele geçirip yarımadada hakimiyet kurmaktı.İstimbotlar Kabatepe yerine 1,5 km kuzeydeki Arıburnu bölgesine yöneldilerBazı Osmanlı kaynaklarına göre bu yanlış noktaya yönlenmelerinin sebebi, 3. tabur komutanı Binbaşı Halis'in İngilizlerin daha önce işaret olarak bıraktıkları şamadıranın yerini değiştirerek Kabatepe'den alıp Arı Burnu açıklarına taşıtmasıydı. İngilizler ise şamandıra koymadıklarını, Tnumph zırhlısının (tam bir ay sonra aynı bölgede bir Alman denizaltısı tarafından batırılmıştı) 40 derece 13 dakika kuzey, 26 derece 10 dakika doğu noktasında bulunarak sahile 4 dizi halinde peş peşe küçük gemilerle çekilen filikaların bu zırhlıdan kerteriz almalarının öngörüldüğü ve mevcut akıntının çıkarma kuvvetini kuzeye sürüklediği belirtilmektedir. Ancak en sağdaki filika dizisinin başındaki askeri öğrenci (deniz subay adayı) J.S. Metcalf , çıkarmadan 60 yıl sonra yaptığı açıklamada, çıkarma yerinin sağındaki Kabatepe'den Türk ateşinin açılması endişesi ile rotayı sola çevirdiğini, ona uyan daha soldakilerin de ona paralel olarak sola döndüğünü ve öngörülen çıkarma yerinden uzaklaşılan zorlu bir araziye çıkıldığını belirtmiştir

27ci Alaydan 2 manga Hain Tepe'de (Plugge's Plateau )mevzideydi ve düşmanı ateşle karşıladı. Anzaklar ilk aşamada çok kayıp verdi ve kıyı başında sıkışıp kaldı. Bu arada Boyun (Nek)bölgesinde bulunan 8inci bölük komutanı ihtiyatda bulunan 3 cü Takımı da Yükseksırt'da (Sphinx) mevzilendirdirmişti. Bu takım yan sırtlarda düşmana çok etkili oluyordu.

Anzaklar Hain Tepe'deki mangayı kayıp vermelerine rağmen ilk saat içinde bertaraf ettiler ve Korkudere (Sharapnel valley) , Hain Tepe, Razor's edge,üzerinden Cesaret Tepeye hucum ettiler Boyun bölgesini (The Nek)ele geçirip Kılıç Bayıra (Baby 700) saldırdılar.Saat 6 cıvarında ,düşman 3cü tugayını karaya çıkarmıştı. 27ci alay 2inci tabur 8 ci bölükte mevcudunu yitirmişti.

Arı Burnu Kuzeyinde Balıkçı kulubeleri olarak adlandırılan bölgedende 8ci bölük 1. takımı arka akaya çıkarma yapan düşmana çok zayiat verdirmişti ancak cephaneleri bittiği için ve arkaları düşman tarafından çevrilmek üzere olduğu için Takımdan geri kalan 2 manga geri çekilmeye başlamıştı.

25 sabahı Yarbay Şefik saat 2.30 sularında tatbikatdan dönerken bir hareket olabileceğini sezinlemiş ve 2inci bölük komutanını hazırlıklı olması için uyarmıştı ancak daha fazla bir önleme ihtiyaç duymamıştı. Sabah ilk haberlerle birkikte ,Yarbay Şefik durumu 9 cu Tümen komutanı Albay Halil Sami'ye bildirmiş ancak hareket emrini 5.45 de alabilmişti.Bu kaçınılmaz bürokrasi biir saatlik bir gecikmeye malolmuştu Yarbay Şefik 1inci ve 3üncü Taburunu derhal Kanlı sırt yönüne hareketlendirmiş ve kendisi de saat 8:00 'de Kemal yerinde(Bu isim bu noktaya daha sonra verilmiştir)olmuştu.Karşılıklı top atışı ve hucumlar başlamış,düşmanla Kanlı sırt Merkez tepe ekseninde çarpışma başlamıştı. Yarbay Şefik'i rahatsız eden Kuzey kanadıydı. Conk bayırı çevresi onun kontrolünde değildi bu yüzden 19 cu Tümen komutanına bu yöreyi kontrol altına alması için hareket önerisinde bulunmuştu. Ancak 19uncu tümene bağlı 57inci Alay çoktan harekete geçmiş ve duruma hakim olmak üzere çarpışmaktaydı.

Mustafa Kemal ve Esat Paşa diğer subaylar ile

Yarbay Şefik'in merak ettiği Kuzey cephesi aslında çok emin ellerdeydi.Bigalı'da 19uncu Tümen komutanı Yarbay Mustafa Kemal Kabatepe kıyı bölgesinden gelen top seslerini duymuş ve düşmanın kendisinin daha önce tahmin ettiği gibi Kaba tepe civarına çıkarma yaptığını anlamış ve komutanı Esat Paşa'ya saat 7:00 sularında bir not göndererek 57ci alay ve bir dağ bataryasını yanına düşmanın kuvvet ve durumunu anlamak üzere Kabatepe-Arıburnu yönüne acilen hareket etmekte olduğunu Tümen Kurmay başkanının karargahta bıraktığını bildirmiştir.Saat 8:00 de Bigalı deresini takiben (Bak harita 2) Kocaçimen tepesine hareket etmiş.Saat 9:40'da kocaçimentepesine varmıştır.Asker yorulmuş olduğundan, varılan yerde 10 dakika mola vermiştir.Asker moladayken Mustafa kemal durumu daha iyi değerlendirebileceğini düşündüğü Conkbayırına doğru birkaç subayıyla bereber hareket etmiş Düz tepe yönünden (daha önce adı geçen 8inci Bölük 1. Takım dan geri kalan) 2 manga erin kaçmakta olduklarını ve hemen birkaç yüz metre arkalarındanda Anzak askerlerinin kovalamakta olduğunu görmüş ve onları durdurmuştur.Erler cephaneleri bittiği için kaçmakta olduklarını söylemişler. Mustafa Kemal o an tarihi bir karar vererek erlere süngü takıp yere yatmalarını emretmiştir.Bunu gören Anzaklarda durup siper almışlar. Bu sırada Mustafa Kemal haber göndermiş 57ci Alay yardıma yetişmişti. Askerlerimizi kovalayan Anzaklar 11.Taburdandı ve komutanları Yüzbaşı Tulloch'du.Yüzbaşı Tulloch kendi günlüğünde o sabah Türk askerlerini kovalarken Conk bayırı tepesinde kurşun yağmuru altında dahi dimdik duran ve sağa sola emirler veren bir Türk subayı gördüğünü yazmıştır. Anlaşılacağı gibi bu subay Mustafa Kemal'dir.

Gün içinde, Cesaret Tepe ve Kılıç bayır çevresinde cereyan eden çarpışmalarda Kılıçbayır (Baby 700)bir kaç kez el değiştirmişti. Mustafa Kemal 77inci Arap alayını da yardıma çağırmış ve bu Alay Kavaktepe'ye yanaşmış muharebeye girmişti. Saat 13:30 cıvarında Mustafa Kemal Esat Paşadan izin alarak 27ci Alayıda komutasına katmış ve tam koordinasyonu sağlamıştı.

25 nisan akşamına kadar çok kanlı çarpışmalar oldu. 57ci Alay saat 18 cıvarı Tüz tepeyi ,27 ci Alay Kanlı sırtı, 77 ci alay da Albayrak sırtını ele geçirdi. Bu çizgi Ağustos ayına kadar Müttefik kuvvetlerle Osmanlı kuvvetleri arasında sınır olarak kaldı.